Jezik i standardni jezik

Jezik je prvi put kao autonoman predmet istraživanja lingvistike definisao tvorac strukturalizma, Švajcarac, Ferdinand de Sosir (1857-1913) – “Jezik je sistem znakova koji služi za sporazumevanje.”Jezik je sistem i tako ga treba proučavati, ne uzimati pojedina fakta izolovano, već uvek u njihovoj ukupnosti, tj. vodeći računa o tome da je svaka pojedinost takođe određena svojim mestom u okviru celine (sistema).

Jezik je prvenstveno društveni fenomen (služi za sporazumevanje) pa ga tako treba i proučavati: ne ispitivati izolovano glasovnu ili značenjsku stranu jezika, već uvek voditi računa o njihovom međusobnom odnosu, pošto je taj odnos bitan u procesu sporazumevanja.

Jezik (langue) je svojina kolektiva, a pojedinac ga neposredno ostvaruje govorom (parole). Govorne realizacije odgovaraju u principu normama koje nameće jezik- svojina kolektiva. Ipak, sam čin govora daje mogućnost za narušavanje aktuelne jezičke norme: pojedinac započne neku promenu, ona se dalje uopštava podražavanjem, dok se konačno ne uvrsti u inventar standardnih jezičkih karakteristika.

Jezik je sistem znakova međusobno povezanih tako da vrednost jednog znaka biva uslovljena prisustvom ostalih. Jezički sistem je, u stvari, zasnovan na opozicijama, tj. na međusobnom suprotstavljanju jezičkih znakova.

Jezički znak je kompleksne prirode. To je spoj glasovnog fenomena kojim se nešto označava (signifiant) sa značenjskim tj. sa označenim pojmom (signifie).

Da bi došlo do specifičnosti jezika kao sistema znakova u odnosu na druge sisteme znakova neophodno je odrediti suštinu jezičkog znaka. Prema De Sosiru suština jezičkog znaka ogleda se u sledećim načelima:

  1. jezički znak je  proizvoljan i konvencionalan (prihvaćen)
  2. jezički znak je relacioni identitet tj. određuje se prema principu relacionog identiteta. Relacioni identitet je negativno definisanje jezičke jedinice. Relacioni identitet uglavnom se vezuje za formu jezičke jedinice, pa se iz toga zaključuje da je jezik jezička forma tj. da se u jeziku mora istraživati samo jezička forma. Na osnovu toga može se napraviti definicija između jezika, govora i jezičke delatnosti.
  3. jezički znak je u osnovi razlike jezika, govora i jezičke delatnosti
  4. jezički znak podleže pravilima selekcije i kombinacije odnosno ima svoju paradigmatsku i sintagmatsku osu
  5. jezički znak može se proučavati sinhrono i dijahrono

Jezik se može proučavati u dva pravca: sinhronijski i dijahronijski. Sinhronija obuhvata jezičko stanje u nekom datom trenutku, a dijahronija jednu fazu jezičke evolucije. Jezik posmatran u sinhronijskom preseku manifestuje se kao organizovani sistem koji živi u jezičkoj svesti datog kolektiva. Dijahronijsko ispitivanje tiče se sukcesivnih jezičkih pojava, nesadržanih u jezičkoj svesti istih govornih predstavnika, koje se samo smenjuju ne obrazujući između sebe sistem. Pri jezičkoj analizi treba uvek strogo voditi računa o razlici između dijahronijskog i sinhronijskog fenomena. Dijahronijska lingvistika tiče se istorije jezika, a opis jezičkog stanja pripada sinhronijskoj lingvistici.

U određenju predmeta lingvistike kao autonomne discipline uvek se polazi od tri kategorije: jezičke delatnosti, jezika i govora. Jezička delatnost je sveukupnost komunikacijske prakse tj. sve ono što je stvoreno i što će biti stvoreno na bilo kom jeziku. Tako široko shvaćena jezička delatnost ne može biti predmet samo lingvistike, nego ulazi i u predmet velikog broja nauka: filozofije, sociologije, psihologije (odnos jezika i mišljenja), prava.. itd..Jezička delatnost se definiše i kao jedinstvo jezika i govora. Jezik je apstraktni deo jezičke delatnosti, a govor je konkretni deo jezičke delatnosti. Govor je realizovani jezik, jezik upotrebljen u kontekstu, odnosno u tekstu. Kao takav on je nužno varijantan.

Predmet lingvistike jeste jezik i on se podudara sa onim što se u teoriji naziva kod. Iz toga proističe da se uči propisani kod, a institucionalizovanost (propisani skup vrednosti) podrazumeva normativnost, zato je svaki jezik kao predmet lingvistike normirani (kodifikovani) jezik, a normirani jezik naziva se standardni (književni) jezik. Između termina standardni i književni jezik pokušava se napraviti diferencijacija, jer se književni može vezati i za samo književnost. Sam termin književni jezik danas nije podudaran sa terminom jezik književnosti jer se on vezuje za svaki vid normiranog jezika, dok jezik književnosti ne podleže normi i kodifikaciji.

Advertisements

2 thoughts on “Jezik i standardni jezik

Add yours

  1. Howdy I am so happy I found your weblog, I really found you by accident, while I was searching on Yahoo for something
    else, Anyways I am here now and would just like to say many thanks for a incredible post and a all round entertaining blog (I also love
    the theme/design), I don’t have time to go
    through it all at the moment but I have bookmarked
    it and also added your RSS feeds, so when I have time
    I will be back to read much more, Please do keep up the excellent work. http://www.casilloadvogados.Com.br/

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: